Interview in Friesland

Deze keer ging de reis naar Friesland om een 92-jarige mevrouw interviewen. Ze was een klein beetje doof, maar ze had een prachtige heldere stem en het was een plezier om naar haar te luisteren. Zij was nooit lid geweest van de NSB legde ze me uit. Juist niet. De Friese nationaal-socialisten moesten niets van Mussert en de regering in Den Haag hebben. Zij wilden zich juist aansluiten bij de Oost-Friezen in Duitsland. Samen onder een groot Duitsland zouden ze het veel beter krijgen dan onder het Nederlands bestuur. Hun zelfstandigheid zou veel beter gewaarborgd worden. Daarom had ze zich aangesloten bij de Friese beweging.

Na de bevrijding was ze daarom opgepakt en geinterneerd. Ze was immers pro-Duits geweest. Ze vertelde dat ze zich pas achteraf realiseerde hoe de Duitse propaganda van invloed was geweest op haar denken, dat ze dit pas later zag toen ze de rust had om er over na te denken. Mede daarom wilde ze aan mij haar verhaal vertellen zodat anderen daar van zouden kunnen leren. De dag na het interview belde ik haar op om te vragen hoe het met haar ging. Want ik had immers de hele geschiedenis met haar opgehaald. Ze vertelde dat ze slecht had geslapen, maar heel voldaan was dat ze haar levensverhaal aan mij had verteld. Ze had nu het gevoel dat ze verantwoording had afgelegd en dat gaf haar veel opluchting. Terwijl ze het niet gemakkelijk had gevonden die oude beelden weer naar boven te halen en op haar netvlies te zien. Toch vond ze het fijn als ik nog een keer terug zou komen, zodat ze nog wat details kon vertellen. Er waren geen mensen met wie ze over die periode kon praten. Ze was ook wel erg moe geweest na het interview.

Ik hoop dat ook zij een voorbeeld voor andere vrouwen zal zijn. Vrouwen denken te gauw dat ze niets bijzonders meegemaakt hebben, dat hun leven niet de moeite waard is om te vertellen. En dat is nu juist zo'n groot misverstand. Ik was heel blij dat ik haar heb leren kennen, om haar persoon, maar ook omdat mijn kennis van de Tweede Wereldoorlog zich weer heeft verdiept. Ik wist bijna niets van de Fryske Faksisten en ik denk dat ik niet de enige ben. Natuurlijk had ik voor het interview wel de studie van G.R. Zondergeld gelezen over de Friese beweging. Maar een persoonlijk verhaal geeft een totaal andere dimensie. Om een compleet beeld van te geschiedenis te krijgen hebben we deze levensverhalen hard nodig, vooral voor de huidige en komende generaties.

Zonneke Matthée